Wilt u uw spouwmuur laten isoleren? Dan moet er rekening worden gehouden met vleermuizen die mogelijk in de spouw verblijven. Vleermuizen zijn beschermde dieren en mogen bij isolatiewerkzaamheden niet worden gedood of verstoord. Ook hun verblijfplaatsen zijn beschermd.
Gelukkig hoeft dit niet te betekenen dat spouwmuurisolatie onmogelijk wordt. Met eDNA-onderzoek kan tegenwoordig relatief snel worden onderzocht of er aanwijzingen zijn dat vleermuizen van de spouw gebruikmaken. Daarnaast kan in sommige gemeenten gebruik worden gemaakt van een Soortenmanagementplan (SMP).
Waarom zijn vleermuizen belangrijk bij spouwmuurisolatie?
Spouwmuren zijn aantrekkelijke verblijfplaatsen voor vleermuizen. Via kleine openingen in de gevel, zoals open stootvoegen, kieren en aansluitingen bij kozijnen of dakranden, kunnen ze de spouw bereiken.
Bij het aanbrengen van spouwmuurisolatie wordt de lege ruimte tussen de binnen- en buitenmuur gevuld met isolatiemateriaal. Wanneer daar vleermuizen verblijven, kunnen ze hierdoor opgesloten raken of kan hun verblijfplaats verloren gaan.
Daarom moet vóór het isoleren worden vastgesteld of de werkzaamheden verantwoord kunnen worden uitgevoerd.
Mag u een spouwmuur isoleren als er vleermuizen in kunnen zitten?
U kunt niet zonder meer een spouwmuur isoleren wanneer daar beschermde vleermuizen aanwezig kunnen zijn. Bij werkzaamheden aan een woning geldt onder de Omgevingswet een zorgplicht voor beschermde dieren en planten.
Sinds 7 maart 2025 bestaat er een belangrijke mogelijkheid om vooraf duidelijkheid te krijgen: eDNA-onderzoek naar vleermuizen. Deze methode is als erkende maatregel opgenomen in de Omgevingsregeling. Volkshuisvesting Nederland
Wat is eDNA-onderzoek bij spouwmuurisolatie?
eDNA staat voor environmental DNA. Vleermuizen laten kleine DNA-sporen achter op plaatsen waar ze een woning in- en uitgaan.
Bij een eDNA-test worden met een spons monsters genomen rond mogelijke toegangen tot de spouwmuur. Deze monsters worden vervolgens in een laboratorium onderzocht op DNA van vleermuizen. Volkshuisvesting Nederland
Hierdoor hoeft niet bij iedere woning direct een langdurig ecologisch onderzoek te worden uitgevoerd.
Wat gebeurt er bij een negatieve eDNA-test?
Worden er geen DNA-sporen van vleermuizen aangetroffen, dan is de uitslag negatief. De spouwmuur mag volgens de huidige landelijke regeling vervolgens worden geïsoleerd zonder aanvullende maatregelen voor vleermuizen.
Voor woningeigenaren betekent dit dat er relatief snel duidelijkheid kan zijn en de geplande spouwmuurisolatie kan doorgaan.
Wat gebeurt er bij een positieve eDNA-test?
Een positieve uitslag betekent dat er DNA-sporen van vleermuizen zijn gevonden en dat er dus aanwijzingen zijn dat vleermuizen van de woning gebruikmaken.
De woning mag dan niet zomaar worden geïsoleerd. Volgens de huidige landelijke afspraken moet contact worden opgenomen met de provincie. In de meeste gevallen is een ecologisch onderzoek en een omgevingsvergunning nodig. Volkshuisvesting Nederland
Een andere mogelijkheid kan zijn om gebruik te maken van een gemeentelijk Soortenmanagementplan (SMP).
Wat is een Soortenmanagementplan (SMP)?
Steeds meer gemeenten laten voor een groter gebied ecologisch onderzoek uitvoeren. De resultaten daarvan worden verwerkt in een Soortenmanagementplan.
Op basis van zo'n SMP kan een gemeente een omgevingsvergunning voor een heel gebied verkrijgen. Woningeigenaren binnen dat gebied hoeven daardoor niet allemaal afzonderlijk hetzelfde uitgebreide onderzoek en vergunningstraject te doorlopen. Volkshuisvesting Nederland
Welke mogelijkheden er zijn, verschilt per gemeente. Daarom is het verstandig om vooraf te controleren of er voor uw woning een SMP of andere gemeentelijke regeling geldt.
Wat is natuurvriendelijk isoleren?
Bij natuurvriendelijk isoleren wordt bij het verduurzamen van woningen rekening gehouden met beschermde dieren die gebouwen als verblijfplaats gebruiken.
De precieze werkwijze hangt tegenwoordig af van de situatie. Door de komst van eDNA is een negatieve eDNA-test bijvoorbeeld voldoende om zonder aanvullende vleermuismaatregelen te kunnen isoleren. Bij een positieve eDNA-test mag volgens de huidige landelijke afspraken juist niet zonder meer via de eerdere landelijke NVI-werkwijze worden geïsoleerd.
Het is daarom belangrijk om niet automatisch uit te gaan van oude informatie over natuurvrij maken, wachttijden of standaardmaatregelen. Eerst moet worden bekeken welke regels voor de betreffende woning en gemeente gelden.
Kan ik nog subsidie krijgen voor spouwmuurisolatie?
Ja. Spouwmuurisolatie valt ook in 2026 onder de ISDE-subsidie voor woningisolatie, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.
Voor spouwmuurisolatie moet onder andere minimaal 10 m² worden geïsoleerd en moet het aangebrachte isolatiemateriaal een minimale Rd-waarde van 1,1 m²K/W hebben.
De natuurregels en de subsidievoorwaarden zijn dus twee verschillende zaken: ook wanneer de isolatie voor subsidie in aanmerking komt, moet rekening worden gehouden met de regels voor beschermde dieren.
Vleermuizen hoeven spouwmuurisolatie niet in de weg te staan
De aanwezigheid van vleermuizen en andere beschermde dieren vraagt om extra aandacht, maar betekent niet automatisch dat een woning niet geïsoleerd kan worden.
Door de komst van eDNA-onderzoek kan in veel gevallen snel worden vastgesteld of er aanwijzingen zijn voor vleermuizen in de spouw. Daarnaast bieden Soortenmanagementplannen in steeds meer gemeenten mogelijkheden om woningisolatie en natuurbescherming met elkaar te combineren.
GW Gevelonderhoud & Isolatie houdt bij spouwmuurisolatie rekening met de geldende natuurregels en kijkt vooraf welke aanpak voor uw woning van toepassing is. Zo kunnen we uw woning niet alleen energiezuiniger, maar ook verantwoord isoleren.
